YÜK KAYIPLARININ VE KOÇ DARBESİNİN BORU BASINCINA ETKİSİ ÜZERİNE ÖRNEK HESAPLAMA

Diyelimki,1000 metre uzunluğunda 110 mm çapında PN 10 boru ile 10m/sn hızla 15 metre yüksekliğinden bir yere su taşıyacağız. Acaba seçtiğimiz bu boru basıncı bu işi yapmak için yeterlimidir?
 
Burada Q = 10 m/sn, L = 1000 m, Hg = 15 m.
 
1.Tablodan 110 mm PVC boru'nun 10 m/sn akış hızı için J = 0,0135 bulunur.
1000 metre borudaki yük kaybı ; H1 = 1000x0,0135=13,5 mss.
 
2. Ek parçalarında oluşacak yük kaybı borunun %5 olarak alırsak 13,5 x 0,05 = 0,68 mss
 
3. Bu yük kayıplarına 15 metrelik yükseklik farkı nedeniyle oluşacak su sütunu yükünü de ilave ederek;
 
Borunun içinde oluşacak işletme basıncı: 13,5 + 0,68 + 15 = 29,18 mss = 3 ATÜ hesaplanır.
 
4. Boruya asıl etki yapacak olan Koç darbesinin tesirini hesaplayalım ;
 
Yan sayfadaki tablodan 110 mm çap PN 10 boru için a/g 34,55 ve V=1,23 bulunur.
Koç darbesi = a/g.V = 34,55 . 1,23 = 42,5 mss = 4 Atü bulunur.
 
Boruya etki yapacak toplam basınç ; 3 + 4 = 7 ATÜ çıkar.
Yani bizim borumuza bu tesisatta en fazla 7 Bar (süprasyon hali) bir basınç etkileyecektir. Biz borumuzu en başta 10 Atü seçtiğimiz için borumuz patlamayacaktır. Depresyon halinde yani bu tesisatta oluşabilecek en düşük basınç; 3-4=-1 Atü çıkar. Sonuç eksi çıkmıştır. Koç darbesi nedeniyle oluşabilecek basınç farkı borunun dayanabileceği basıncı yenerek boruyu içe doğru sündürecektir. Yani bizim borumuz bu durumda sünecektir. Yani tesisat için doğru basıncı seçmemiş olduğumuz anlaşılır.
Hem süprasyon halinde toplam basıncın seçtiğimiz boru basıncından fazla çıkmayacağı ve hemde depresyon halinde minimum basıncın artı çıkacağı uygun bir boru basıncı seçilir.

 

©2021- PİMTAŞ TÜM HAKLARI SAKLIDIR. TTR BİLİŞİM